Odrzucenie spadku chroni Cię przed długami spadkodawcy. Masz 6 miesięcy od dowiedzenia się o powołaniu do złożenia oświadczenia u notariusza lub w sądzie. Brak działania = przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza.
Kiedy warto odrzucić spadek?
Odrzucenie spadku ma sens przede wszystkim wtedy, gdy długi przewyższają aktywa lub gdy wartość aktywów jest niepewna. Typowe sytuacje, gdy odrzucenie jest uzasadnione:
-
→
Kredyty i pożyczki — nieubezpieczone kredyty hipoteczne, konsumpcyjne, długi u osób prywatnych
-
→
Zaległości podatkowe i ZUS — fiskus i ZUS mają pierwszeństwo w zaspokojeniu z masy spadkowej
-
→
Zobowiązania z działalności — gdy spadkodawca prowadził firmę, długi biznesowe wchodzą do spadku
-
→
Nieruchomość z obciążeniami — hipoteka przewyższająca wartość nieruchomości, zaległości czynszowe, koszty remontu
Ważne: Jeśli masz wątpliwości co do skali zadłużenia, nie musisz od razu odrzucać. Możesz przyjąć z dobrodziejstwem inwentarza — wtedy odpowiadasz za długi tylko do wartości odziedziczonych aktywów. To bezpieczna domyślna opcja po 2015 roku.
Jak odrzucić spadek — krok po kroku
Ustal termin — liczy się każdy dzień
Termin 6 miesięcy biegnie od momentu, gdy dowiedziałeś się o powołaniu do spadku — zazwyczaj od dnia śmierci. Jeśli wcześniej nie wiedziałeś o istnieniu lub o śmierci spadkodawcy, termin biegnie od dnia powzięcia tej wiadomości.
Zbierz dokumenty
Potrzebujesz: własny dowód tożsamości, skrócony akt zgonu spadkodawcy, dokument potwierdzający pokrewieństwo (akt urodzenia, akt małżeństwa) oraz — jeśli jest — testament. Notariusz może pomóc ustalić listę dokumentów w konkretnym przypadku.
Złóż oświadczenie
Możesz wybrać: notariusz (szybciej, ok. 50–100 zł, dowolna kancelaria w Polsce) lub sąd rejonowy właściwy dla ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy (bezpłatnie w postępowaniu sądowym). Oświadczenie musi być złożone osobiście lub przez pełnomocnika z pełnomocnictwem notarialnym.
Zadbaj o dzieci i dalszych spadkobierców
Po Twoim odrzuceniu, Twój udział przechodzi na Twoje dzieci. Jeśli chcesz je chronić, musisz złożyć wniosek do sądu rodzinnego o zgodę na odrzucenie spadku w ich imieniu. Sąd ma z reguły 2–4 tygodnie na wydanie postanowienia. Rób to równocześnie z własnym odrzuceniem — terminy mogą być napięte.
Skutki odrzucenia spadku
Skutki pozytywne
- ✓ Brak odpowiedzialności za długi
- ✓ Wyjście z postępowania spadkowego
- ✓ Ochrona własnego majątku
- ✓ Czyste sumienie — nie korzystasz ze złożonego majątku
Skutki negatywne
- ✗ Tracisz wszelkie aktywa (w tym nieruchomości, środki na kontach)
- ✗ Udział przechodzi na zstępnych — musisz zadbać o ich odrzucenie
- ✗ Nie możesz cofnąć oświadczenia (poza wyjątkami z art. 1019 KC)
Alternatywa: przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza
Od 2015 roku, jeśli nie złożysz żadnego oświadczenia w terminie 6 miesięcy, automatycznie przyjmujesz spadek z dobrodziejstwem inwentarza (art. 1015 §2 KC). Oznacza to:
- → Odpowiadasz za długi tylko do wartości odziedziczonych aktywów
- → Komornik może egzekwować tylko z majątku spadkowego, nie z Twojego osobistego
- → Wymagany jest spis inwentarza (wykaz aktywów i pasywów) — możesz złożyć go sam lub przez komornika sądowego
To dobre rozwiązanie gdy nie jesteś pewien skali zadłużenia, a w spadku mogą być też aktywa. Odrzucenie jest lepsze gdy masz pewność, że długi znacznie przewyższają aktywa.
Często zadawane pytania
Masz 6 miesięcy od momentu, gdy dowiedziałeś się o tytule swego powołania — zazwyczaj od daty śmierci spadkodawcy. Termin biegnie osobno dla każdego spadkobiercy. Przekroczenie terminu oznacza przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza (art. 1015 KC).
Tak, ale wymaga to zgody sądu rodzinnego (art. 101 §3 KRO). Rodzic jako przedstawiciel ustawowy nie może samodzielnie odrzucić spadku w imieniu małoletniego — musi złożyć wniosek do sądu i uzyskać zgodę przed upływem 6-miesięcznego terminu.
Twój udział przechodzi na Twoich zstępnych (dzieci, wnuki) — jak gdybyś nie dożył otwarcia spadku. Jeśli nie masz dzieci lub chcesz, aby udział przypadł rodzeństwu, muszą oni odrzucić kolejno swoje powołania.
Opłata notarialna za protokół przyjęcia oświadczenia o odrzuceniu lub przyjęciu spadku wynosi maksymalnie 50 zł netto (+ VAT). W sądzie rejonowym złożenie oświadczenia jest bezpłatne jeśli składasz je w ramach toczącego się postępowania.
Generalnie nie — oświadczenie jest nieodwołalne. Wyjątek (art. 1019 KC): można uchylić się od skutków oświadczenia złożonego pod wpływem błędu co do treści czynności prawnej lub pod wpływem bezprawnej groźby, jednak wymaga to postępowania sądowego.
Masz nieruchomość w spadku, którą chcesz sprzedać?
Skupujemy udziały i całe nieruchomości po spadkach lub bezpłatnie znajdziemy kupca spośród naszych inwestorów — szybko, zdalnie, bez formalności po Twojej stronie.
Bezpłatna wycena →